Ciise Masiix Waxaa jarabay ama tijaabiyay shaydaan

Suuradda Al-Anfal (Surah 8) waxay noo sheegaysaa sida Shaytanku dadka u tijaabiyo.

 Markuu u Qurxiyey Shaydaanku Camalkooda kuna Yidhi wax idinka Adkaan oo Dada ma jiro Maanta, anna kaalmeeyaan idiin ahay, markay isarkeen Labadii Kooxoodna wuxuu u gurtay Cidhibtiisa, wuxuuna yidhi anugu Bari baan idinka ahay, waxaana arkaa waxaydaan Arkin waxaana ka Cabsan Eebe Ilaahayna waa Ciqaab darane

Suuradda Al-Anfal 8:48

Suuradda TaHa (Surah 20 – TaHa) waxay sharraxaysaa sida Iblis u keenay dembiga Aadan. Waxay sheegaysaa:-

waxaase waswaasiyey shaydaan wuxuuna yidhi Aadamow ma ku tusiyaa Geedda waaridda iyo xukun aan gaboobayn.

Surah TaHa 20: 120

Shaydaanka wuxuu isku dayey inuu xeeladeeyo Ciise Masiix. Injil wuxuu cadeeynayaa aflagaadadiisa imaatinkii Yaxye ka dib, Waxaan aragnay sida nebi Yaxye ugu  yimid dadka inuu diyaariyo ama u sii sheego  imaatinka Masiixa. Farriintiisu waxaay xoogga saareysay in qof walba looga baahan yahay inuu toobad keeno. Injil wuxuu sii wadey inuu sheego in Ciise uu Yaxye (NNKH) baabtiisay. Tani waxay caddeysay in howshii Masiixa sidaay ahayd u bilaabeeysa. Laakiin intuusan bilaabin ka hor shaydaan oo ah cadawgeena wayn  ayaa jarabay ama tijaabiyay Ciise .

Injil wuxuu u sharraxayaa tijaabadan saddex tijaabo ama Jarabaad oo gaar ah oo Shaydaana u keenay Ciise. Haddana aan eegno Jarabaad kasta siday ahayd.(Jarabaadahaa waxaan ku arki doonaa in sheeydaanka  u sheegay Ciise waxa uu yahay oo ah Wiikii Ilaah. Si aad si fiican ogu fahanto  macnaha halkan ka eeg)

 Rootida

  Goortaasaa Ruuxu Ciise cidlada u kaxeeyey in Ibliisku jirrabo. Oo goortuu afartan maalmood iyo afartan habeen soomanaa, ayuu dabadeed gaajooday. Markaasaa duufiyihii u yimid oo ku yidhi, Haddaad tahay Wiilka Ilaah, dhagaxyadan ku dheh, Kibis noqda. Laakiin wuu u jawaabay oo ku yidhi, Waa qoran tahay, Dadku waa inaanu kibis oo keliya ku noolaan, laakiin waa inuu eray walba oo afka Ilaah ka soo baxa ku noolaado. 

Mataayoos 4: 1-4

Markaan is bar bar dhigno Halkan waxaan ku arakeeynaa  Shaydaanka  Aadan iyo Xaawau jarabayay  Jannada dhaxdeeda. Jarabaadiisa waxaay ahayd isagoo u sheegay in midhaha laga celiyay yahiin kuwoo cunidda ku wanaagsan. Tanina waxaay ahayd  sidii loo jarabay. Jarabaadana Waxaa sababay Ciise oo Soomanaa,oo soonkiisana ahaa joogsi laaan-aan saxuuraneynin-ama aan habeen kasta aan waxba cunaynin intii muddo ahayd,haddaba fikirkan rootiga ayaa ahaa mid la fahmi karo, iyadoo jarabaadani ka duwnayd midii Aadan,oo Ciisana u adkeeystay jarabaadda halka uu aadan ka cunay.

Laakiin waa maxay sababta uu wax u cunin mudada 40 maalmood ah?Injiilka si gaar ah nooguma sheegi,laakiin Axdigii hore wuxuu sii sheegay in adoonka  imaatinaya uu wakiil u noqon doono Yahuudda oo ah qaranka IsraaiilQaranka reer binu Israa’iil, oo ku jiray ama uu maamulaayay nebi Muuse (NNKH), muddo 40 sano ah cidlada dhex wareegayeen oo cunayay cunto la  yiraahdo manna oo sammada oga soo degeeysay. Afartan maalmood ee soonka iyo ka fiirsashada ereyga Eebbe sidii cuntada ruuxiga ahi waxay ahayd astaan ​​dib-u-dhaqan galinta wakhtigaas cidlada ah sidii Addoonkii loo ballanqaaday.

Jarabaadii inuu Ilaah ama Eebbe Tijaabiyo.

Tijaabaddii ama Jarabaadii labaad waxay ahayd mid iyadanana adag.Taasna Injilka ayaa noo sheegaya.

 Markaasaa Ibliisku magaaladii quduuska ahayd geeyey, wuxuuna saaray munaaraddii macbudka oo ku yidhi, Haddaad tahay Wiilka Ilaah, hoos isu tuur, waayo, waa qoran tahay,

Malaa’igihiisa ayuu amri doonaa,
Oo gacmahooda ayay sare kuugu qaban doonaan,
Inaanay cagtaadu dhagax ku dhicin.

Ciise wuxuu ku yidhi, Haddana waa qoran tahay, Rabbiga Ilaahaaga ah waa inaanad jirrabin.

Matayos 4: 5-7

Sabuurka ayaan ka soo xiganay shaydaan inuu Ciise la jarabayo). Sidaa darteed way cadahay inu Ilaah ka soo horjeedo,Wuxuuna bartay qoraalada xurmada leh si uu u dejiyo wadooyin uu kaga horyimaado. Wuxuu si fiican u yaqaana buugaagta, waana khabiir ku xeeldheer qoraalka.

Waxaan soo saari karaa marin dhameys tiran oo Sabuur ah oo uu sheydaanka ka soo xigtay qayb ka mid ah. (Waxaan hoosta ka xarriiqay qaybta uu soo xigtay).

Wuu foororsadaa, oo hoos isu gaabiyaa,
Oo masaakiinta waxaa ridda gacanta kuwiisa xoogga badan.
11 Oo wuxuu isyidhaahdaa, Ilaah waa i illoobay,
Oo wejigiisiina wuu qariyey, weligiisna ima arki doono.
12 Rabbiyow, Ilaahow, sara joogso, oo gacantaada kor u qaad,
Oo masaakiinta ha illoobin.
13 Bal kii shar lahu muxuu Ilaah u quudhsadaa?
Oo muxuu qalbigiisa uga leeyahay, Adigu waxba i weyddiisan maysid?
14 Waxaas baad aragtay, waayo, waad u jeeddaa belaayada iyo xanaaqa, inaad gacantaada ku aargudatid aawadeed,
Miskiinku adiguu isu kaa dhiibaa,
Waayo, adigu waxaad tahay agoonka kaalmeeyihiisa.

Sabuurradii1: 10-14

Waxaad halkan ku arki kartaa in Zabur uu ku saabsan yahay ‘Isaga’, taasoo uu shaydaanka rumeyay in loo yaqaano Masiixa. Laakiin qoraalkaasi si toos ah uma oranayo ama uma sheegayoso’ ‘Masiix’, Sidaa daraadeed sidee buu Shaydaanku u ogaan karaa tan?

Waxaad kale oo aad arki doontaa inuu ‘Isaga’ uu ku tuman doonaa ‘libaaxa weyn’ iyo ‘abeeso’ (v.13 – waxaan galiyay casaan). ‘libaaxu’ wuxuu u taagan yahay qabiilkii reer Yahuudah ee reer banii Israa’iil tan iyo markii nabi Yacquub (NNKH) uu wax ku sii sheegay Towreed:

Yahuudahow, walaalahaa waa ku ammaani doonaan.
Gacantaadu waxay saarnaan doontaa cadaawayaashaada qoortooda,
Anigoo ah aabbahaana wiilashaydu way kuu sujuudi doonaan,
Yahuudah waa libaax dhashiis.
Wiilkaygiiyow, wixii aad ugaadhsatay waad ka tagtay.
Wuu kadaloobsaday, oo wuxuu u jiifsaday sida aar,
Iyo sida gool, haddaba yaa kicin doona?
10 Usha boqortooyadu kama tegi doonto Yahuudah,
Usha taliyuhuna cagihiisa kama dhex bixi doonto;
Ilaa Shiiloh yimaado;
Dadkuna isagay addeeci doonaan.

Bilowgii 49: 8-10

Yaquub oo nabi ahaa ayaa 1700 CH towered ku sheegay in qabiilka reer yahuudiya ay la mid yahiin Libaax ka yimid `isaga` kaasoo imaan doono oo isaga ku xukumi doono.Sabuurka oo waxsii sheegidiisa sii watay,isagoo cadeeynaya isaga inuu ku tuman doono `Libaaxaa`,Sabuurka ayaa yiray isaga inuu noqon doono xukumaha ah Yahuudiya.

Fariintaa sabuurka ah ee uu shaydaanka ku hadlay ayaa sidaasoo kale ku sheegtay `Isaga` inuu burburin doono abeesada.Tanina waa cadeeybta tooska ah ee ogu horeeysay oo Ilaah ballanta ku qaaday oo uu aadan u sheegay in farcanka naagta uu burburin doono abeesada. Mar kale waxan idiin haynaa Jaantuus cadeeynaya dabeecadahii iyo ficiladii ballantii ogu horeeysay.Sidaa daraadeed Ilaaha rabbiga wuxuu abeesadii ku yiri:-

Oo Rabbiga Ilaah ahu wuxuu abeesadii ku yidhi,

 15 oo colaad baan idin dhex dhigi doonaa adiga iyo naagta, iyo farcankaaga iyo farcankeeda; oo madaxaaguu burburin doonaa, adiguna cedhibtiisaad burburin doontaa.

Bilowgii 3: 15

Ballanqaadkan waxaa markii ugu horreysay la siiyay  Adam, laakiin faahfaahintu markaas ma aysan caddayn. Hadda waxaan ognahay in ‘Naagtu’ tahay Maryan waayo iyadu waa qofka keliya ee dhashay dhadig la’aanteed – waxay ahayd bikrad. Haddaba carruurteeda, waa isaga oo loo ballanqaaday hadda waxaan ognahay inuu yahay Ciise al-Masih (NNKH). Marka waxaan magacyadan ku soo daray shaxdan. Sida aad ka arki karto jaantuskan, ballanqaadkii hore ayaa sheegay in Isa al Masih (the ‘he’) uu burburin doono abeesada. Wax sii sheegidda ku jirta Zabur oo Shaytan soo xigtay ayaa ku celisay tan markay tiri

Libaaxa weyn iyo abeesadaad ku burburin doontaa. (v13)

Shaydaanka wuxuu ka soo xigtay Zabur taas oo iyana jeedinaysa labadan waxsii sheegyada hore ee Taurat ah in ‘uu’ imanayo kaas oo amri lahaa addeecida oo burburin Shaytan (maska). Shaytan wuxuu ogaa in aayadaha uu soo xigtay Sabuur ay tixraacayaan Masih inkasta oo aysan dhihin ‘Masih’. Shaytanku wuxuu isku dayay inuu iskudaydo inuu sidan u fuliyo qaab qaldan. Waxsii sheegyadaan ka socda Zabur iyo Towteed waa la fulin doonaa, laakiin ma aha Ciise (NNKH) inuu ka boodboodo macbudka si uu u soo jiito naftiisa, laakiin adoo raacaya qorshaha, ayadoon loo jeedin, ayaa shaaca ka qaaday Toreedka iyo Sabur Eebbe.

Tijaabada Caabudidda

Shaytan wuxuu markaa ku tijaabiyey Ciise waxkastoo uu haysto – boqortooyooyinka adduunka oo dhan. Injil wuxuu sheegayaa:

  Haddana Ibliiskii ayaa buur aad u dheer geeyey, wuxuuna tusay boqortooyooyinka dunida oo dhan iyo ammaantooda. Wuxuuna ku yidhi, Waxyaalahan oo dhan waan ku siinayaa haddaad sujuuddid oo i caabuddid. 10 Markaasaa Ciise wuxuu ku yidhi, Shayddaan yahow, bax, waayo, waa qoran tahay, Waa inaad caabuddo Rabbiga Ilaahaaga ah oo waa inaad isaga keliya u adeegto. 11 Markaasaa Ibliiskii ka tegey, oo waxaa u yimid malaa’igo, wayna u adeegeen.

Matayos 4: 8-11

‘Masiixa’ waxaa loola jeedaa ‘la subkay‘ inuu wax xukumo sidaa darteed Masih wuxuu xaq u leeyahay inuu wax xukumo. Shaytan wuxuu ku tijaabiyey Ciise (NNKH) wixii saxda ahaa, laakiin Shaytan wuxuu ku tijaabiyey inuu marin habaabin qaldan ka qaato xukunkiisa, wuxuuna ku tijaabiyey Ciise (NNKH) inuu caabudo si uu u helo – taas waa shirkada. Ciise wuu iska caabiyey Shaytan tijaabadiisa, (mar labaad) isagoo xiganaya Taurat. Isa al Masih (NNKH) wuxuu Taurat u arkay inuu yahay buug aad muhiim u ah oo sida muuqata si fiican u yaqaanay kuna aaminay.

Ciise oo ah – qof na fahmaya

Muddadan jirrabaadda Ciise (NNKH) aad ayey muhiim noogu tahay. Injiilkana wuxuu wax inooga sheega Ciise:-

Muddadan jirrabaadda Ciise (NNKH) aad ayey muhiim noogu tahay. Hargaha wuxuu sheegayaa ku saabsan ciise

Cibraaniyada 2:18

  15 Waayo, ma aynu lihin wadaad sare oo aan itaaldarradeenna ka nixi karin, laakiin waxaynu leennahay mid si walba loo jirrabay sideenna oo kale, oo aan weliba dembi lahayn. 16 Haddaba aynu carshiga nimcada dhiirranaan ugu soo dhowaanno si aynu naxariis u qaadanno oo aynu u helno nimco ina caawisa wakhtiga baahida.

Cibraaniyada 4: 15-16

Xusuusnow Haruun (NNKH) sidii  uu Wadaadka Sare ogu keenay allabaryo si reer binu Israa’iil ay u helaan cafis. Hadda Ciise (NNKH) si la mid ah ayaa loo arkaa inuu yahay Wadaadka Sare oo na nooga noolaan kara oo na fahansiin kara – xitaa wuxuu inaga caawiyaa tijaabooyinkeena, si sax ah maxaa yeelay isaga laftiisu waa la jirrabay – oo haddana dembi ma lahayn. Markaa waxaan ku kalsoonaan karnaa Allah hortiis Isxaaq (NNKH) isagoo u ah wadaadkeena sare maxaa yeelay wuxuu maray tijaabooyinkii ugu adkaa laakiin waligii isma dhiibin oo dembaabin. Isagu waa qof na fahansada oo naga caawin kara tijaabooyinkeena iyo dembiyadeenna. Su’aashu waxay tahay: Had ma ayaaynu fasixi doona?

Calaamada Aadan

Aadan iyo xaaskiisa Xawa waxay ahayeen dad caajiba waayo si toos ah uyuu vIlaahay u abuuray iyaha kuna noolaayeen Janno Firdoosa. ‘ Aadan ‘ micnaheedu waa ‘ wasakh ‘ ee afka asalka Cibraaniga , taasi oo tilmaamaysa in laga abuuray dhoobada dhulka , ama ciidda . Aadan iyo Xaawo ayaa dhamaan aadanahu ayaa ka soo jeedan . Maxaa yeelay, iyagu waa ‘ madax ‘ ee cirqiga aadanaha ay leeyihiin calaamad muhiim ah in aannu si ay u bartano . Waxaan eegay laba aayadaha isku midka ah ee Quraanka oo ka hadlaya Aadan , iyo mid ka mid ah kitaabka Bilowgii oo ku dhex yaal Tawreed Muuse ( Musa ) . ( Riix Halkan si aad u furato aayadahani waxay oo bog kale ku qoran) .

Markii aan akhriyo aayadahan ka Buugaag Quduuska ah daawashada ugu horeysay ee aan sameeyey waxay ahayd isku mid ah oo xisaabaadkaas . In labada akoonnada ay arkayaan mid yihiin ( Aadan , Xaawa, Shaydaan ,iyo Eebe ) ; meesha waa isku mid labada xisaabaadka ( Jannada ) ; in labada meelood ee Shaydaanku ku khiyaamay Aadan iyo Xaawo ,iyo meeshii aay labadooduba aay caleemeha is ku qariyaan si aay cawradooda u asturaan marku shaydaanku duufsaday ; Islaa meeshaasu waxay aheyd meeshi uu Ilaahay (Swt) ku ciqaabay iyaga markii aay danbaabeen beerta Jannada dhexdeeda taasi uu Ilaahay (Swt) ugu horeyntii Aadan ku abuuray kadibna Xaawa ka sameeyey feedhisa. Isla goobtaas hadan Ilaahay (Swt) waa meeshi uu ugu naxariistay iyaga ee uu cawradoodu ku asturay iyo qaawanaantoodii. Quraanku waxa uu arinkooda hordhac uga dhiga isaga oo ku tilmaamaya ‘ Ciyaalkii Aadan’ ( kuwaasina waa inaga oo ah umaadii Aadan ka so abuurantay!) Taasina waxa aay ka dhigantahay ‘ Calaamadaha Ilaahay (Swt)’. Marka sida kale loo dhigo tani maha oo keliya cashar taariikh ah oo ku saabsan dhacdooyinka Xurmaysan ee la soo dhaafay.

Waa in aay na tusta oo aay na xasuusisa in aay dhacdadani aay inaga tahay- oo markaas aan is weydiina inaga oo sahaminayna sida aay calaamadahani aay inoogu kuwa mucjiso ah oo inaga inugu saabsan.

Aadan ayaa inoo Digay

Waa inaan aad uga fiirsano ama u darasadayno inaga oo aay inaga dhabtahay – in labada dhacado ee ku kala qoran (sida Quraanka iyo Tawreed ) Aadam iyo xaawa waxa keliya oo aay galeen hal danbi oo Ilaahay ( Swt) aay ku caasinimoobeen markii aay jannada joogeen taasan Ilaahay aaya iyaga xukumay. Iyagu ma leeyihiin , tusaale ahaan , toban dembiyadii caasinnimada Eebe siiyo sagaal digniin ka dibna Eebe ugu dambeyntii u gar qaybinaya . Eebe iyaga u xukumay oo ka fal mid ka mid kaliya caasinimada . Dadka intooda badan ee reer galbeedka ah ah rumeeyay Eebe waxay aaminsan yihiin in uu kaliya u xukumi doonaa ka dib markii ay ka go’an dembiyadeedii badnaa . Oo iyana waxay ku fikiraan in haddii ay dembiyadaadu yar ‘ ka badan kuwa kale inta badan , ama haddii camalkooda wanaagsan ka badanyihiin falalka ay ku caasi markaas (ama laga yaaba) wuxuu Ilaah uma xukumi doono . Aadan iyo Xaawa ee waayo-aragnimo waa digniin noogu in aanay tani ahayn kiiska . Eebana wuu xukumi xataa hal dembi oo isaga lagu caasiyo .

Tani macno hadii aan is barbar caasinnimada Eebe sharciga jabiyay quruun . Wadanka Kanada meesha aan ku noolahay , haddii aan jebiyo mid ka mid ah oo keliya sharciga (sida haddii aan khiyaameeyay cashuurta aan bixiyo) xukumadu xaq ayaay u leedahay inay I xukumaan waayo sharcigii aayan jebiyee. Anigu kuma andacoon karo inan jebiyey hal sharci oo anaan wax dil ah geeysan, ama anaan wax dhicin ama wax afduubin. Si aay dawalada Kanada ii xidho oo aan denilo u noqodo waxay ku xidhantahay aniga oo sharci kaliya jebiya. Sida awgeed Ilaahay ( Swt) sidaas oo kale weey ama si kasii fiican sharcigiisu.

Sidaas waxaa ku Sugan Calaamad ama dhacdo halkan siday Aadan iyo Xaawa aay Ilaahay (Swt) aay ku caasiyeen. Oo falkii aay jannada ku dhax sameeyen waxa aay la kulmeen ceeb iyo inaay dareeman inaay qawan yihiin ama cawradood muuqato kadib waxa aay isku dayeen inaay isku daboolaan caleemo iyaaga oo qarinaaya cawradooda rabana inaay is asturaan. Sida oo kale anigu shaqsiyan marka aan wax caasinimo ah sameeyo waxa aan dareema ceeb waxanan isku dayaa inaan astuura oo aan si ahaan u asturo- si aan uga qariyo dadka kale. Aadan iyo Xaawa waxa aay sameeyeen denbi aan Ilaahay ( Swt) ka qarsoonayn. Ilaahay (Swt) wuu arkay ina aay danbaabeen oo aay aay isaga caasiyeen kadibna talaabo ayuu ka qaaday oo wuu la hadlay iyaga. Halkan hoose ka akhri sida uu iyaga ku sameeyey ugalana hadlay.

 Falalka Eebe ee Ciqaabtiisa iyo Naxariistiisa

Hadii aan si fican u barano Waxa uu Ilaahay ( Swt) ku sameeyey iyaga ( Ina oo eegayana dhacdooyinka) waxa aan ku arki doona sadeex shay oo uu ku sameeyey iyaga:
Ilaahay(Swt) iyaga waxa uu kadhigay qaar aan aduunka ku waari doonin- oo dhiman doona
Ilaahay (Swt) waxa uu iyaga ka soo saaray beerta jannada. Kadib waxa aay u soo baxeen aduunka oo ah meel adag oo lagu noolado.
Ilaahay (Swt) waxa uu iyaga dhar uga dhiigay maqarka ama haraga xoolah.
Waxa xiiso leh saddexdaas arin ee aan kor ku so xusnay dhamaan waa aaynu la wadagna iyaga ilaa iyo maanta oo aan jirno.k. Qof walba wuu dhimanayaa, hal qof- xatta nebi ama haddii kale – wali kuma laaban beerti jannada ee laga so saaray Aadan iyo Xaawa, qof kasta waxa uu xidhan yahay dhar bini aadan ilaa maalintaas . Dhab ahaantii saddexdaas qodob ‘waa caadi’ qof walba in aanu seegi xaqiiqda ah in waxa Eebe ku sameeyey Aadan iyo Xaawa ayaa weli la dareemay noo ilaa maantadan la joogo, taasi oo aay ka so wareegtay kumanaan sanno. Waa sida haddii cawaaqibka waxa maanta dhacay ayaa weli na saameynaya maanta ee ka mid ah siyaabaha ugu yaraan .
Waxa kale oo in aan halkan la soco waa in idiinyihiin, ( dharka ) Eebe ka soo ahaa naxariis Xaggiisa ka ahaatay . Haa uu iyaga u xukumay , laakiin waxa uu sidoo kale naxariis bixiyo . Eebe ma u leeyihiin in ay taasi iyaga siinayo . Aadanna & Xaawa ma kasban idiinyihiin, iyada oo loo marayo hab-dhaqanka xaqa ah ( dhaqankooda ahaantii dhan in labada Tawreed iyo Quraanka ka fog yahay xaqa ) kasbadeen ‘ mudnaan ‘ kulankii ay fal caasi . Adam & Xaawa heli karaa oo keliya marka bixinta Eebe aan qoowleeysatada ama waxay ku mutaysan . Laakiin qof ma bixin . Tawreed In badan oo si gaar ah waxa uu inoo sheegayaa in dharka laga Eebe hargahood ‘ . Oo sidaasay uga soo xayawaan yimid . Ilaa markan waxaa jiray dhimasho kuma jirto , laakiin haatan qaar ka mid ah xoolaha ( laga yaabee ido ah ama orgi , kiis kasta oo xayawaan oo maqaarka ahaa ku haboon samaynta ded ah dhar ) sameeyey mushaharka – noloshiisu la . Bahal dhintay si Aadan & Xaawa naxariis Eebe ka soo heli kartaa .

Quraanka ka dibna na sii sheegayaa in dhar sameeyey dabooli ceebtooda , laakiin dharka in ay si dhab ah loo baahan yahay ahaa ” xaqnimada , iyo in hab qaar ka mid ah dharka ay u lahayn ( harkaha ) waa calaamad xaqnimada this , iyo tani waa calaamad noo . Taas waxaan u soo qaadan si faahfaahsan si aad u raaci karaan waxa aan logu ka marinka .

“Banii Aadamow waxaan idiin soo Dejinay Dhar Astura Xumaantiinna (Cawrada) iyo Labbis (Xarago) Dharka Dhawrsashada yaase Khayr roon, Kaasina waa Aayaadka Eebe inay Dadku wax Xusuustaan.”

Runtii waxa fiican ina layas weydiyo su’aasha ah inayanu maskaxda ku hayn sida tan: Sidee ayaan u noqon karna qaar xaqa dharkoodi huwan? Ugu danbeynta nebiyaasha ayaa inooga jawaabi su’aashas aadka u mihim.
Kalmadaha Ilaah (Swt) sida uu wax u ciqaabo iyo sida uu waxa ugu naxariisto.
Laakiin hadii aan sii wadno calaamadahan- Ilaahay (Swt) saddex shay oo qudha kuma samayeen Aadan iyo Xaawa xatta inaga oo ah ( carruurtooda ), laakiin waxa kala ee uu fuliya kalmadahiisa. Waxa uu ka hadlay Ilaahay( Swt) ‘cadawnimada’ taasi oo u dhaxayen doonta dadkiisa iyo shaydanka laakiin Tawreed waxa uu si khaas uga hadlay ‘cadawnimada’ u dhaxaysa haweenayda ( Xaawa) iyo abeesada ( shaydanka ah). Ereyga Ilaahay (Swt) uu kaga hadlayn arinkaas. Ilaahay (Swt) waxa uu Tawreed ku sheegay:

“ oo colaad baan idin dhex dhigi doonaa adiga iyo naagta, iyo farcankaaga iyo farcankeeda; oo madaxaaguu burburin doonaa, adiguna cedhibtiisaad burburin doontaa.” (Bilowgii 3:15).

Halkan waxa jirta su’aal- laakin waa la fahmi kara. Haddii loo akhriyo si aad u taxatira waxa jira shan arimood oo hore loo sii sadaliyeey taasina hoos ayeeynu ka akhri iyada oo fahfahsan:

1. Ilaahay (Swt)
2. Shaydanka ( ama Iblayas)
3. Qofka dumara ( ama Xaawa)
4. Faraca ka abuurmay qofka dumara
5. Faraca ka abuurmay shaydanka
Halkan waxa aan ka eegan karna sida maabka aay calaamada ah aay xidhiidh u leeyihin midba midka kale mustaqbalka. Hoos ka firi.

xiriirka u dhexeeya dumar iyo Shaydaan iyo Caruurtooda in Tawreed
jilayaasha iyo Dabeecadaha iyo xidhiidhkooda uu Eebe balan qaadka Janada noo siiyey

Waxa aanu odhan, kuwaas oo naagtuna waxay tahay. Waxaad arki doontaa in Eebe wuxuu ku hadlaa ah ‘farcankaaga’ Shaydaanka oo ah ‘farcankaaga’ naagta. In kasta oo ay tani tahay dahsoon, waxaynu og nahay hal wax ku saabsan farcankaaga this naagta. Maxaa yeelay, ‘farcankaaga’ waa in loo gudbiyaa sida a ‘isaga’ iyo ‘isaga’, waxaynu og nahay in ay tahay hal lab aadanaha. Anagoo og in aan tagi karaan qaar ka mid macne oo macquul ah. Sida la ‘isaga’ farcankii ma aha a ‘iyada’ oo sidaas ma noqon karo qof dumar ah – laakiin waxa uu ka yimaado qof dumar ah. Sida la ‘isaga’ farcankii ma aha a ‘ay’ ( maaha jamac). Oo sidaas waa farcankii gudbiyo ama waa koox dad ah in in loola jeedaa aqoonsiga qaran ama koox ka mid ah diin gaar ah. Sida la ‘isaga’ farcankii ma ah ‘waa’ (farcankiis waa qof). In kasta oo ay tani u ekaan cad waxa ay meesha ka suurtogalnimada in farcankiis waa falsafad ama wax baraya ama diin gaar ah. Sidaas farcankii maha (tusaale ahaan) Masiixiyada ama Muslimiinta, maxaa yeelay, ka dibna waxa loo gudbinayo sida ‘waa’, midna waa koox dad ah sida in Yuhuud iyo Masiixiyinta ama Muslimiinta, maxaa yeelay, ka dibna waxa loo gudbinayo sida a ‘ay’. Markaas inkastoo ay jiraan weli wax qarsoon oo ku saabsan waxa ay ‘farcankiis waa waxaan ku reebtay fursadaha badan oo dabiici ah u yimaadaan si ay maskaxdeena.

Waxa aad arki karta ereyga Eebe ka yimid (waxa uu inta badan ka hadla ‘ficil mustaqbala’ kaasi oo soo noqnoqda ) qorshaha Ilaahay( Swt) waa u jeedo uu isagu leeyhay oo u gara oo isaga uun uu fahmi karo isaga casawa jalahe. Tani ‘ farcankaaga ‘ burburin doonaa madaxa Shaydaan ( Tusaale aan, waxa aay dadku burburin doonan madaxa abeesada shaydanka ah) halka waqti isku mid ah Shaydaanku ‘ uu la dagalami doono dadka ama uu duufsan doono ‘ . Qarsoodiga ah waxa ay taasi ka dhigan tahay aan la caddeeyn karin markan . Waxaynu og nahay in ay jiraan qorshe Ilaahnimadu in la doonayo inuu kala fur .

Barashada kale ee xiisa leh waxay ka timaadaa sidaa uu Eebe anu ninka (Aadan ) anu farac ugu balan qaadin . Isagu ninka Aadan umu ballan qaadain farac sida uu ugu ballan qaaday naagtiisa ( Xaawa). Tani waa arrin aan caadi ahayn , gaar ahaan siiyey xoojinayaa wiilal soo socda kazoo farcamii doona ay awowayaashood , Tawreed Sabuur iyo Injil marayo . Dhab ahaantii , ee Kanada mid ka mid ah dhaleeceeynta oo ka mid Kitaabada Quduuska ah ee ay dadka casriga ah waa in ay iska indha khadadka dhiig maraan naagaha. Haddii aad eegto abtiriskooda waxaa la siiyay in Tawreed (Bilowgii 5) , Sabuur (1 Korintos 1-5) iyo Injiilka ( Matayos 1 iyo Lukoos 3) waxaad arki doontaa in ay gebi ahaan la hadal oo wiilashiisa ee ka imanaya reerahooda. Laakiin kiiskan waxa uu ballan qaaday in ay Aadan , Xaawa iyo abeesada waa kala duwan yihiin -ma jirto ballan qaad inu faraca ( ‘isaga’ ) ka imanaya nin . Tawreed ayaa sheegay in kaliya in ay jiri doonaan farcankaaga ka imaanaya naagta – iyada oo aan la sheegin nin.

Dhamaan dadka aaduunka kunool oo dhan, laba qof ayuunbaan waligood aabbe lahayn . Midkii kowaad wuxuu ah Aadan , kaasi uu ubuuray si toos Ilaah (Swt) . Kan labaad wuxuu ahaa (Ciise- NNKH) kaasi oo aay dhashay gabadh bikrad ah – aabbe u lahayn . Tani waxay ku haboon dhawrid in farcanku yahay waa ‘isaga, oo ah qof nin ah’ , aanu aheyn ‘ iyada, oo qof dumara ‘ , ‘ iyaga, oo dad jamaca ah ‘ ama ‘ shey ‘ . Muuqaal ahaan haddii aan akhrino ama darasadeyno su’aasha dhamaan isku meel ayeey ku dhacaysa. Ciise (NNKH) waa farcankii ka qof dumar ah . Laakiinse bal yaa isaga oo shaydanka ‘ farcan ‘ kiisa ah ? In kastoo aan meel loo raaca jirin oo anaan wax faahfaahsan laga bixin karin. Kutubta waxa aay ku sheegan inu yahay’ wiilka halaagga ‘ , ‘ Wiilka shaydaanka ‘ iyo awooda kale oo u muujinayaa inu noqonayo taliyaha ka soo horjeedii doonaa ” Masiixa ” ( Ciise ) . Kutubtii danbe waxa aay ka hadleen inu jiri doono dagaal dhex mara ‘ Caasiya Masiixa, oo ah Shaydanka ‘ iyo Masiix (Ciise). Laakiin waxaa la horrayn waxa lagu sheegay foomka dadka aan walidhalan – sida halkan , ee bilowga ugu horreeya ee taariikhda .

Sidaas boosaska ee taariikhda , gabagabeeyo tartanka u dhexeeya Shaydaan iyo Ilaah (swt) , waxa uu bilaabay wakhti dheer marki janada la sii joogay bilowga – Kitaabka ugu horeya . Markaasuu laga bilaabo halkan , bilowgii , oo ka shaqeeya jidka marayo ahaa ee rasuullada isku xigta in ay ku yimaadaan taariikhda na digayaa si aan si fiican u noqon doonaa fahmi jeer aan u yihiin in . Kuwan aragtida calaamada Aadan iyo Xaawa aan ka baranay badan . Labada Quraanka iyo Tawreed na siisay furayaasha badan . Weli ayaa wali su’aalo badan oo dheeraad ah ayaa soo sara kacay . Laakiin hadda waxaan sii wadi kartaa in safka nebiyada inay arkaan wixii ka badan ayay na bari karaan . Saasaana ku sii wadaan wiilashoodii Qaabiil iyo Haabiil .